Przygotowania bez tajemnic – fizyka

Zaczynamy!


Spis działów

Tak jak już wspomniałam w poprzednim artykule (Maturalna organizacja pracy), naukę musimy odpowiednio zorganizować. Aby nieco ułatwić Ci przygotowanie materiałów, stworzyłam za Ciebie podsumowanie z wszystkimi działami z podstawy programowej – do pobrania jako karta pracy. Oprócz nazwy działu, znajduje się tam miejsce, które zaznaczysz, gdy przerobisz dany dział i miejsce na notatki.









Okiem praktyka:

Ja również korzystałam z takiej listy, nieco bardziej rozbudowanej i przyznam szczerze, że brzydszej i mniej praktycznej niż ta, którą dla Ciebie przygotowałam.


Zachęcam Cię również do ułatwienia sobie zadania i zorganizowania pracy zgodnie z moimi radami z artykułu Maturalna organizacja pracy.

https://www.politechnikababska.pl/post/maturalna-organizacja-pracy


Karta wzorów

Drugim obowiązkowym „gadżetem” jest oczywiście karta wzorów i stałych. Możesz pobrać ją stąd: https://cke.gov.pl/images/_EGZAMIN_MATURALNY_OD_2015/Informatory/2015/MATURA_2015_Wybrane_wzory_i_sta%C5%82e_fizykochemiczne.pdf.

Tak jak wam wcześniej radziłam, warto używać karteczek samoprzylepnych lub mieć dwa wydrukowane egzemplarze kart i na jednym z nich robić notatki (ja tak robiłam).


Porządek

Zanim zaczniesz pracę, przygotuj odpowiednio materiały, które już posiadasz. Podziel materiały z lekcji, dodatkowe zadania i wszystko, co masz, zgodnie ze spisem działów – ułatwi Ci to później znalezienie potrzebnych notatek.


Notatki


Podzielenie działów

Pamiętaj o zrobieniu porządku i podzieleniu działów! W przypadku bardzo rozbudowanych działów np. mechanika, możesz podzielić materiały na drobniejsze sekcje tj. kinematyka, ruch obrotowy punktu materialnego itp.


Teoria

Mimo, że na maturze nie są wymagane czyste definicje, należy doskonale rozumieć teoretyczne zagadnienia i umieć wyjaśnić zjawiska. Warto posiadać oddzielne notatki z samą teorią, aby w łatwy i szybki sposób móc do niej wrócić. Jest to znacznie szybsze i przede wszystkim wiedza jest łatwiejsza do przyswojenia, gdy treść nie jest wymieszana z zadaniami.


Kolorki

  • W przypadku, gdy chcesz zapamiętać konkretny fragment zadania (przekształcenie wzoru lub zastosowanie nieoczywistego rozwiązania), warto go zaznaczyć markerem, dzięki czemu łatwiej do niego wrócisz i je zapamiętasz.

  • Stosowanie różnokolorowych długopisów przy tworzeniu rysunków lub zaznaczaniu sił zwiększy przejrzystość zadania, łatwiej również zapamiętamy dany fragment.

  • Kolory są też przydatne przy tworzeniu notatek z teorii, dzięki nim informacje są bardziej przejrzyste, a mózg lepiej zapamiętuje informacje. Na szczególną uwagę zasługują tu markery, którymi możesz zaznaczyć pożądany materiał.

  • Ciekawostka: czy wiesz, że naukowo zostało wykazane, iż markery żółte i pomarańczowe wspomagają mechanizm zapamiętywania? Wykorzystaj to w swojej nauce!


Schemat zadań

Z jednej strony z góry zakładamy, że każde zadanie rozwiązuje się w inny sposób, jednak nie od dziś wiadomo, że pewne schematy w zadaniach z danego działu powtarzają się bardzo często. Rzecz, której nauczyłam się na studiach to tworzenie schematów zadań – czyli taki szablon, który ułatwia rozwiązywanie.

  1. Wypisanie danych

  2. Wypisanie szukanych

  3. Narysowanie rysunku

  4. Obliczenie sił

  5. Obliczenie momentów sił

  6. Obliczenie wartości granicznych

  7. Sprawdzenie szukanych – czy wszystko zostało wypisane

Może to wydawać się mozolnym zajęciem, ale w sytuacji stresowej łatwo zapomnieć o takiej rzeczy jak np. wykonanie rysunku, a bardzo często jest on dodatkowo punktowany.

Drugą kwestią jest fakt, że w nowej formule matury twórcy polubili testy – prawdopodobnie dlatego, że łatwiej się je sprawdza. Jednak o wiele łatwiej można przegapić pewne rzeczy, dlatego, mimo że zadanie jest testowe, warto wykonywać obliczenia i zapisać wszystko od deski do deski – w brudnopisie lub nawet na marginesie arkusza maturalnego, tak, żeby mieć pewność, że nie przegapiłaś żadnego szczegółu. Gdy pod koniec pracy będziesz wszystko sprawdzała, łatwiej będzie Ci prześledzić twój tok rozumowania i znaleźć ewentualny błąd.



Nauka teorii


Istnieje mit, że do matury z fizyki musisz jedynie umieć rozwiązywać zadania. I, jak się domyślasz, jest to kompletna bzdura. Matura ma na celu również sprawdzenie tego, czy uczeń rozumie dane zjawisko, czy zdaje sobie sprawę z etymologii danego wzoru i czy umie z niego elastycznie korzystać. Oczywiście, zapewne nikt nie będzie od Ciebie wymagał znajomości definicji słowo w słowo, ale, wbrew pozorom, teoria też jest bardzo ważna. Moim zdaniem nie ma sensu uczyć się definicji, jednak pamiętaj, że musisz umieć wyjaśnić dane zjawisko, również przy użyciu naukowego słownictwa. Ucząc się, zwracaj uwagę na słownictwo specjalistyczne, naucz się go, abyś umiała bez problemu się nim posługiwać lub po prostu w pełni zrozumiała treść zadania.



Wykonywanie zadań


W idealnym świecie bierzesz zadanie, rozwiązujesz, wszystko jest dobrze i koniec – tak jednak nie jest, szczególnie na samym początku. Nauka do matury to nie tylko bezsensowne „klepanie” zadań i brak zainteresowania czy są dobrze wykonane czy źle.


Oznaczaj zadania

Gdy zrobiłaś dziesięć zadań, łatwo zapamiętać, czy któreś sprawiło Ci problem, czy jest zrobione itp. Problem pojawia się wtedy, gdy tych zadań zrobisz kilkadziesiąt czy kilkaset (liczę też te szybkie, testowe pytania). Zawsze oznaczaj zadania! Zdefiniuj sobie swój własny system i trzymaj się go bez wyjątku. Podstawowe oznaczenia określają:

  • Zadanie zrobione

  • Zadanie niezrobione – nie umiem

  • Zadanie sprawdzone – dobrze

  • Zadanie sprawdzone – źle

  • Zadanie ważne / trudne

  • I inne wedle Twoich potrzeb

Rób notatki

Ważne elementy zadań, wzory przekształcone w nieoczywisty sposób i wszystkie inne ważne rzeczy trzymaj w jednym miejscu. Kolory czy dopiski do zadań są super, ale jak będziesz przeglądać materiały przed samą maturą na bank nie będziesz szczegółowo analizować zadań. Wszystkie elementy, które chcesz żeby były zapamiętane, zapisz sobie na oddzielnej kartce / w oddzielnym zeszycie, aby w łatwy i szybki sposób do nich wrócić.


Błędy

Każdy popełnia błędy, więc jeżeli błędnie wykonałaś zadanie, nie załamuj się tylko zaznacz je w WYRAŹNY sposób i postaraj się zapamiętać. Im więcej zadań zrobisz, tym więcej błędów popełnisz, tym więcej ich zapamiętasz i tym łatwiej będziesz ich unikać.



Pewniaki


O ile w starej maturze były pewnego rodzaju zadania, które miały tendencję do powtarzania się co roku, tak aktualnie nowa matura dąży do sprawdzenia wiadomości z KAŻDEGO działu, nauczonego przez ostatnie kilka lat. Z moich obserwacji, należy mieć świadomość, że często pojawiają się zadania tzw. przekrojowe, które sprawdzają wiedzę z kilku działów na raz. Więc jeżeli zobaczyłaś – „O! To jest zadanie z dynamiki” to rozwiązując zadanie miej świadomość, że osoba tworząca zadanie mogła wpleść tam również elementy z innych działów.



Od przybytku głowa rozboli


Obecnie na rynku dostępna jest gigantyczna ilość zbiorów zadań, kart pracy i innych materiałów dostosowanych pod nową maturę. Uważam, że to dobra wiadomość, bo masz duży wybór. Ja jako pierwszy rocznik zdający maturę na nowych zasadach nie miałam zbyt dużo możliwości. Pamiętam, że wydawnictwo nie zdążyło wydrukować którejś części podręcznika, a w zbiorach zadań były takie błędy, że robiliśmy zawody, kto więcej ich znajdzie. Ale teraz masz luksus! Ten luksus i możliwość przebierania w dostępnych publikacjach jest w tym momencie również dużym utrudnieniem, bo nie wiesz co wybrać. Dlatego stworzyłam SUBIEKTYWNE zestawienie ciekawych propozycji, które moim zdaniem przypadną Ci do gustu i uważam je za bardzo wartościowe. Celowo tych pozycji jest kilka, bo nie chcę, żebyś musiała dodatkowo szukać i zastanawiać się nad ostatecznym wyborem. Ponadto, wskazane publikacje skonsultowałam z wieloletnią nauczycielką fizyki – Panią Alicją, która, uwierzcie mi, wie, co poleca.



Zbiory zadań – subiektywny wybór


Zbiór zadań CKE

Ma wielką zaletę – jest stworzony przez instytucję, która tworzy maturę, więc chyba wniosek nasuwa się sam 😉 Jest to pozycja OBOWIĄZKOWA, zadania są nieco trudniejsze niż tradycyjna matura, ale wydaje mi się, że lepiej, aby w czasie nauki było za trudno, a nie w czasie matury :D Nie mam doświadczenia z tym zbiorem, bo po prostu nie istniał „za moich czasów”, jednak prześledziłam jego treść i uważam, że jest warty uwagi i polecenia. A, i jeszcze jeden plus – zbiór jest darmowy!

https://cke.gov.pl/images/_EGZAMIN_MATURALNY_OD_2015/Materialy/Zbiory_zadan/Matura_Zbi%C3%B3r_zada%C5%84_Fizyka.pdf


FIZYKA – WYBÓR TESTÓW T1&T2 + PEŁNE ROZWIĄZANIA Andrzej Persona, wydawnictwo Medyk

Pozycja – święty Graal, miód po prostu i majstersztyk w czystej postaci. Mimo, że nie są to zadania stworzone idealnie pod maturę, to poruszają wszystkie zagadnienia i zjawiska, które sprawią, że po prostu zrozumiesz fizykę. Autorzy zadań bardzo dokładnie prześledzili różne typy zadań i zjawisk, z którymi możemy mieć do czynienia, zarówno bazując na testach przeprowadzanych w Polsce, jak i za granicą. To ciekawa pozycja, szczególnie, że zapewne wybierasz się na politechnikę, gdzie na początku będziesz mieć dużo tej fizyki. Z tego powodu warto uczyć się dla zrozumienia, a nie tylko żeby „trafić w klucz maturalny”.


MATURA 2020 FIZYKA ZBIÓR ZADAŃ MATURALNYCH OMEGA Alfred Ortyl, wydawnictwo Omega

Osobiście nie sprawdzałam tego zbioru, jest to pozycja polecona, w której zadania są bardzo dobrze dostosowane do formy nowej matury.



Maturalne karty pracy – na podstawie matur


Abyś nie musiała „skakać” po różnych egzaminach, tylko mogła skupić się na konkretnych zadaniach z konkretnego działu, na podstawie arkuszy udostępnionych przez CKE oraz wydawnictwa edukacyjne, autor strony internetowej Volt stworzył konkretny podział, który wystarczy wydrukować. Materiały są oczywiście darmowe i do pobrania tutaj:

http://www.voltwo.webd.pl/1-indexy/index-5-opracowania/00-maturalne-GLOWNA.html



Maturalne karty pracy – dodatkowy, subiektywny wybór


Oprócz matur z poprzednich lat i matur próbnych, czyli materiałów, które dostarcza CKE, są również dwa ciekawe źródła, które tworzą własne zadania o charakterze maturalnym i uważam, że są warte uwagi.


Maturalne karty pracy, Zrozumieć fizykę, wydawnictwo Nowa Era + Arkusze próbne dostępne na stronie Portal Teraz Matura

Autorzy materiałów dostarczonych przez Nową Erę zrobili kawał dobrej roboty i ich materiały są naprawdę wspaniale dostosowane do nowej matury. Co prawda poziom trudności tych zadań jest wyższy niż poziom matury, jednak są one warte uwagi.


OKE Poznań

Arkusze stworzone przez OKE Poznań są bardzo cenione wśród nauczycieli, zadania są ciekawe i naprawdę warto poświęcić czas na ich wykonanie. OKE oczywiście podlega pod CKE, ale traktowałabym ich arkusze jako uzupełnienie, a nie pewniak (jak w przypadku arkuszy stworzonych przez CKE).

https://www.oke.poznan.pl/cms,108,arkusze.htm



Portal Teraz Matura


Wspaniałe odkrycie, które za moich czasów nie istniało. Portal to po prostu skarbnica wiedzy i zrobił na mnie tak piorunujące wrażenie, że musiałam poświęcić mu oddzielny akapit. Naprawdę warto się zarejestrować (darmowa rejestracja) i chociażby zajrzeć z ciekawości. Cudo! Trzy najciekawsze zakładki, bezpośrednio związane z tematem:


Zadania maturalne – zadania maturalne rozwiązane krok po kroku, wraz z WYJAŚNIENIAMI, co jest szczególnie pomocne, gdy nie wychodzą Ci wyniki takie jak w kluczu odpowiedzi.

Zadania ze wskazówkami – stworzone przez Nową Erę, podzielone na działy.

Arkusze maturalne – arkusze stworzone przez wydawnictwo Nowa Era, podobnie jak Maturalne karty pracy są nieco trudniejsze niż tradycyjna matura, ale bardzo wartościowe.



Vademecum – moje subiektywne zdanie


Mimo, że wielu nauczycieli odradza vademeca i otwarcie mówi o wyrzucaniu pieniędzy, to ja jestem uparta i po prostu jestem ich wielką fanką! Kocham vademeca, bo są podsumowaniem całej wiedzy z przedmiotu. Jednak, jest jedno WIELKIE ALE! Uważam, że vademeca nie nadają się na pierwszą naukę zagadnienia, tj. podają definicję zjawiska w dosyć okrojony sposób i nie zrozumiesz go w takim stopniu, jaki wymaga matura. Vademecum jest za to świetnym sposobem na usystematyzowanie wiedzy, sprawdzenie, czy wszystko się pamięta i na przeczytanie do poduszki po skończeniu przerabiania konkretnego działu.

Osobiście korzystałam z jednego z najpopularniejszych vademeców – Operonu, jednak co roku wychodzi nowa edycja tej książki i nie uważam, że mogę wam tę pozycję polecić / odradzić, szczególnie, że mam złe doświadczenia z Operonowymi książkami.



Pozycje, których nie polecam - subiektywne odczucia


Może jestem uprzedzona, aczkolwiek przygotowanie do nowej matury dla pierwszego rocznika przez znane wydawnictwo na O... pozostawiało wiele do życzenia. Jako wspomnienia z liceum mogę wymienić niedopuszczenie do sprzedaży podręczników na czas, liczne błędy w zbiorach zadań oraz zadania, które kompletnie nie mają nic wspólnego z nową maturą. Tym samym, mimo że korzystałam, to nie polecam publikacji tego wydawnictwa – choć mam nadzieję, że przez ostatnie 5 lat trochę rzeczy się zmieniło i błędy zostały poprawione.


Kolejny znany wydawca na literkę W...,posiada publikacje, które są warte uwagi, jednak trzeba wiedzieć, do jakich zadań sięgnąć, bo niestety duża część jest słaba lub nieodpowiednia jako przygotowanie do matury. Ze zbiorami czy kartami maturalnymi często pracują nauczyciele (w tym korepetytorzy), którzy wiedzą, które zadania są warte uwagi. Do pracy samodzielnej raczej nie polecam.



Twój plan nauki danego działu


Krok po kroku, abyś niczego nie przeoczyła.

  1. Przegląd materiałów ze szkoły – notatek, rozwiązanych zadań itp.

  2. Stworzenie notatek teoretycznych na podstawie wiadomości z lekcji i podręcznika.

  3. Zrobienie wybranych zadań ze zbioru zadań/zbiorów zadań.

  4. Wykonanie zadań z arkuszy maturalnych.

  5. Zapoznanie się z treściami z vademecum.

  6. Podsumowanie działu – stworzenie notatki – podsumowania, uwzględniającej najważniejsze zagadnienia teoretyczne oraz schematy zadań i interesujące elementy z zadań.


Gdy czas goni

Wiem, że czasu do matury jest coraz mniej. Bez wątpienia przy działach, w których czujesz się pewnie, musisz zrezygnować z niektórych kroków. Polecam przede wszystkim skupić się na arkuszach maturalnych i nie brnąć w robienie zadań ze zbiorów zadań. Warto jednak chociaż przeanalizować zbiór zadań dostarczony przez CKE.



Może nieskromnie zabrzmię, ale gdybym trafiła na takie rady, sama będąc przed maturą, byłabym przeszczęśliwa. Bo to są takie rady dla mnie od siebie samej z przyszłości, gdzie również biorę pod uwagę wiedzę zdobytą na studiach i sposoby organizacji, które stosowałam dopiero tam.
Mam nadzieję, że Ci pomogłam!

Na zakończenie pragnę zaznaczyć, że wszystkie polecane (oraz niepolecane) przeze mnie materiały zostały wybrane samodzielnie, artykuł NIE ma charakteru reklamy i nie ponoszę żadnych korzyści z tytułu pochwały lub krytyki.